Kovan dip tahtasının temizliği: Bütün kış boyunca ölen arılar yinen ballardan kapak ve toz, dip tahtasından toplanır, ilkbahar da havalar ısınmadan önce yalnızca dip tahtası çıkarılıp temizlenir, birazcık güneşlendirilip, havalandırılıp ve yerine takılır.

Fazla peteklerin kovandan çıkarılması: Bahar ilerledikçe havalar ısındıktan sonra esas temizlik için kovan açılıp muayene edilir arıların kaplamadığı boş petekler kovandan çıkarılır. Boş bir kovanda muhafaza edilir. Arı mevcudu, ana arının durumu, bal durumu, yavru durumu kontrol edilir, kovanın açılması güneşli ve sıcak günlerin öğlen saatlerinde yapılır. Rüzgârlı ve serin havalarda kesinlikle kovan açılmaz. Eğer açılırsa kovanda mevcut yavrular üşüyebilir hatta yavru çürüklüğüne sebep olabilir. Bir kovanda 7-8 çerçevede arı varsa kuvvetli, 5-6 çerçeve varsa orta, 3-4 çerçeve varsa zayıf sayılır. Muayene edilen kovanlar günlük yumurta, kurtçuk ve kısmen kapalı yavru gözleri varsa ana sıhhatli, düzenli normal sayılır. Zayıf kovanlar ve balı az olan arıları beslemek gerekir. En iyi besleme şekli bal ve şeker türüdür. Şeker şurubuna bir miktar bal karıştırılırsa arılar daha fazla severek şurubu yerler. Eski yıllardan kalmış ballar bir kısım su ile sulandırılarak verilebilir.

Baharda şeker şurubunun hazırlanması:

            Önceden kaynatılmış 1kg su biraz soğuduktan sonra 1 kg şeker ile karıştırılır kaynama suyuna 1 kg şeker için 1 gr limon tuzu veya bir parça limon sıkılır. Limon şurubun kristalleşmesini önler. Şurup vereceğimiz kovan çok zayıf ise boş bir peteğe şurup doldurulur ve arılı çerçevelerin yanına yanaştırılır. Buradan da arıların şurubu almaları kolaylaşmış olur.

            Eğer arı mevcudu normal ise yemliklerden biri kullanılarak yemleme yapılır. En basit yemleme kavanoz ile yapılır, bunun için konsere kavanozları kullanılır. Şurup doldurularak ağıza bir tülbent gergin vaziyette bağlanır, şurup dolu kavanoz önce baş aşağı çevrilir, bu esnada hafif bir akma olur, akma durunca örtü tahtalar üzerindeki yemleme deliğine yerleştirilir, yemleme genellikle akşam yapılmalı, şurup ılık olmalı ve arılara bir akşamda çekebileceği kadar olmalıdır. İlkbahar şuruplanması anayı yumurtlamaya teşfik eder, işçi mevcudu artar, bal ve oğul verimi yükselir.

            Şuruplamaya başlama zamanı pratik olarak kovana pollen tozu gelmeye başlayıncadır. Flora ve çiçek durumu zenginleşip dışardan yeterli bal gelmeye başlayınca kesilir. Hiç bir zaman yemleme şurubunu arılar kesinlikle bal olarak petek gözlerine doldurmazlar. İlkbahar muayenesinde küflü, mum güvesi tahribatına uğramış petekler çıkartılır. Kovanda varroa görülürse derhal mücadele yapılır. Eğer ana üzerinde bir varroa bulunursa ana yumurtayı keser onun için anayı temiz tutmak gerekir. Varroa konusu daha ilerideki hastalık ve parazitler bahsinde genişçe anlatılacaktır. İlkbaharda yavruları üşütmemek için kovanın örtü tahtası üzerine gazete kâğıdı konur, eğer arı zayıfsa bölme tahtası kullanılır. Bölme tahtası kullanılırken arının boş tarafa geçmemesine bilhassa dikkat edilmelidir.

            Eğer ilkbahara çok zayıf girmiş ise arıyı birleştirmek gerekir, ileride arı birleştirme usulleri anlatılacaktır. Bala bırakılan arıların havalandırma durumları düzeltilir, alt kasa dolunca 2 inci ballık atılır. Ballığa ince suni petekler takılır. Eğer arı oğula temaül ederse ana memesi teşebbüs edince memeler bozulur. Oğuldan vazgeçirme metodu uygulanır. Kovanlara ballık verme zamanı tayini gerekir. Kuluçkalığın on çerçevesi arı ile kaplanır,bol miktarda yumurta olunca ballık konur. Bazı arıcılar ana arının ballığa çıkıp yumurtlamaması için ana ızgarası kullanırlar.

Oğula bırakılan kovanlara alt kasa dolsa bile ballık verilmez, havalandırma deliği genişletilmez, kovanın sıcak kalması için örtü kullanılır, arı kovanlarının petekler eskimiş, havalandırma kötü, kovan dar ise arı kovana sığmayacak sıkşacak olunca arı oğula yatar ve oğul verir.

            YAZ BAKIMI

            Genel olarak kovanların yaz aylarında bakıma ihtiyaçları olmaz, ancak birinci ballık dolarsa ikinci ballığın verilmesi gerekir, yeni verilen ballık önce verilmiş ballıkla kuluçkalık arasına konur. Daima yeni verilen ballık kulçkalığın üstüne verilir. Yaz aylarında kovanların herhangi bir hastalık ve zararlılara mahruz kalıp kalmadığı, ana arının sıhatli olup olmadığı kontrol edilir. Bu tespitler kovan açılmadan arıların çalışmasından da kolayca anlaşılabilir, bundan başka:

Kovanlar şidetli sıcaklardan ve fazla güneşten korunur. Kovanlara fazla güneş vurursa içindeki petekler sıcaktan eriyebilir ve arılar normal çalışamazlar. Yaz aylarında kovanlar saat 10-11’ e kadar güneş görmeli bundan sonra gölge olacak şekilde ayarlanmalıdır.

Arılık daima temiz tutulmalıdır. Pis kokulu maddeler ve çöplerden temizlenmeli, petek kırıntısı, şurup ve bal artıkları dökülmemeli, yağmacılıktan koruyucu tetbirler alınmalıdır. Arılar ahır, kümes ve gürültülü yerlerden hoşlanmazlar.

Kurak mevsimlerde arıları zaıyflamadan korumak için çiçeği ve flora durumu zengin olan bölgelere götürmek gerekir, seyyar arıcılık yapmakla hem arı ailesi kuvvetli kalır hamde bol miktarda bal yaparlar. Eğer başka bölgeye naklatme imkânı yoksa yemlenme yapılır, yalnız yemleme mutlaka gece yapılmalıdır. Aksi halde yağmacılığa neden olur.

Bazı arı cinsleri çok yağmacı olurlar, eğer arıcı düzensiz hareket ederse en uysal arılar bile yağmacılığa başlar, yağmacılık bir arılıkta en büyük tehlikelerden biridir. Kuvvetli arı aileleri zayıf olanları yağma eder, ve söndürürler, zayıf ve anasız arılar kovana hakim olamazlar, bunun için arıları daima kuvvetli ana arılı bulundurmak gerekir.

Yağmacılığın başlıca sebebleri :

Zamansız şuruplama

Bal sağımında etrafa bal bulaştırma

Arılıkta balsız aç kovanların bulunması

Ana arısız arı kovanları

Kovanı uzun zaman açık tutmak

Eğer bir kovana yağmacı gelmeye başlamışsa hemen uçma deliği daraltılır, arıların üzerine yağmurlama su serpilir. Eğer şiddetli yağmacılık varsa yağmaya uğrayan kovanın uçma deliğine tel ızgara çekilerek kovan yerinden alınıp başka tarafa kaldırılır. Gölgede 1-2 gün bekletildikten sonra ya eski yerine getirilir veya yeni yerinde uçma deliği açılır. Usta bir arıcı hiç bir zaman yağmacılığa yer vermez. Kurak yaz aylarında arılığın yakınında temiz akarsu bulunmuyorsa arıların su ihtiyacını karşılamak için arılıkta suluk bulundurmak gerekir.

SONBAHAR BAKIM VE MUYENESİ, KIŞA HAZIRLANMASI

Arılar yiyecek yönünden muayene edilir, balı az olan kovanlara kış salkımı teşekkül etmeden ya ballı çerçeve ile takviye yapılır, geçmiş yıllardan elimizde bal kalmışsa bunlar verilir ya da şurupla besleme yapılır. Şurubun yapılışı yukarıda izah edilmiştir. Şayet şurup vermede geç kalınmış ve havalar soğumuş ise şerbet arılarımızı üşütmesine sebeb olabilir ama buna mecbursak şeker oranını arttırarak 2/1 ornında şerbet hazırlarız. İhtiyaç kadar şurup verilir, şurup miktarı arı mevcuduna ve kovandaki bala göre ayarlanır. Bir ailede ( kovanda ) duruma göre 5-20 kg arasında bal olmalıdır. Arılar kışın umumiyetle uyku haline geçtiği ve dışkı çıkarmadıkları için çok az bal sarf ederler, fakat yavru dönemi başlayınca çok bala ihtiyaç vardır. Bunun içinde bahar beslemesi gerekir; en az 2 defa şeker şurubu verilmelidir. Muayenede bahara çıkamayacak kadar arısı az olan kovanlar birleştirilir. Birinin anası alınarak, öksüz, kovan varsa ona verilir yoksa öldürülür, Arısı diğer beyli ( analı ) arı ile birleştirme metotlarından biri ile birleştirme yapılır. Arıcılıkta önemli olan kovan sayısı değil, kovanların kuvvetli olmasıdır. 10 zayıf kovan olmaktansa bir tane sağlam kovan olması dağa iyidir.