1-
Oğul verme işinin izahı :
Arı aileleri oğul vererek çoğalırlar, dünyaya da bu şekilde
yayılmışlardır. Normal olarak kovanda tek ana bulunur. Oğul verecek
arıda birden fazla ana arı meydana gelir. İlkbaharda çiçeklerin bol
olduğu zamanlarda ana arı fazla miktarda yumurta yumurta yumurtlar
ve yavru çıkarır. Böylece kovandaki işçi sayısı artar . bol miktarda
erkek arı bulunur. Artık arı kovana sığmaz, sıkışık çalışmaya
başlar, işçi arılar yeni ana çıkması için ana arı yüksüğü yapar ve
yeni bir ana meydana getirirler. Kovanın eski anası kendine rakip
olacağı için bu yeni ana yüksüğünü bozmak istesede işçi arılar
müsaade etmezler.
2-
Oğulun belirtileri :
Erkek arı görülmesi, arı mevcudunun artması, ana yüksüğü meydana
gelişi, uçma tahtasında işçi arıların küme teşekkül etmeleri, arının
kalabalık çalışmaları oğul vermeye işaret sayılır. İlk oğul
bölgelere göre nisan ortası, mayıs başlarındadır. İlk oğulda tek ana
bulunur. Kovanın eski anası ile bir miktar işçi arılar ile birlikte
güneşli havada, genellikle saat:10-14 arasında kovanı terk ederler.
Kovanda genç işçi
ve yeni ana kalır. Birinci oğullar en kuvvetli oğullardır. Mevsim
iyi giderse birinci oğulun tekrar oğul verdiği olur. Birinci oğullar
o yıl balda yaparlar.
Bir arı ailesi bir
senede üç hatta daha çok sayıda oğul verebilsede en kıymetlisi
birinci oğuldur. İkinci oğulda o yıl kendisini kurtarabilir, fakat
üçüncü ve daha sonraki oğullar ekseriye mevcudu az olacağından
kendisini kurtaramaz, kışın sönmeye mahkumdur. Böyle zayıf son
oğulların beyleri alınarak tekrar çıktıkları anaç kovana iadeleri en
emin yoldur. Eğer yavrulu ve ballı çerçeve ile son oğula takviye
edilirse yaşayabilirler. Birinci oğulda tek ana vardır ve kovanın
eski anası olduğu için yumurtlayan faal anadır. İkici oğul ve son
oğullardan birden çok ve çiftleşmemiş ana bulunur. Oğul çıktıktan
sonra 10-15 gün sonra yumurtlamaya başlarlar, içlerinden en
kuvvetlisi kalır diğerleri işçi arılar tarafından öldürülerek dışarı
atılırlar.
Oğul kovandan çıktıktan sonra arılığın yakınında bir ağaç dalına
direğe bazen yere konar, salkım teşekkül ederler. Arıyı kondurmak
için bazı arıcılar teneke çalar, bakır tabağa, tepsiye bir cisim
vurarak ses çıkarırlar, bazende kum, çakıl atılarak bir dala veya
yere kondururlar, oğul konduktan sonra 1-2 saat konduğu yerde bekler
hemen kovan hazırlanıp temizlenir, dezenfekte edilir,çerçevelere
petek takılarak kovana seyrekçe konur. Oğula alttan üste doğru oğul
torbası geçirilir, oğulun konduğu dal silkilerek arıların torbaya
dökülmesi temin edilir. Torbanın ağzı kapatılarak kovana getirilip
dökülür.
Çerçeveler hafifçe şuruplanırsa arılar arılar kovana daha kolay ve
severek girerler. Bazen kovanın önüne bir bez serilip arılar üzerine
silkilir ana arı bulunarak kovana konur, diğer arılarda böylece
ananın kokusuna kovana girerler. Oğul kovana verilirken bilhassa
birinci oğullarda ana tek olduğu için ana arının zedelenmemesine
dikkat edilmelidir.
3-
Oğul vermenin başlıca sebebleri :
Normal olarak arı
ailesinin çoğalma isteği, neslini devam ettirme, iç güdüsel bir
hareket, kovanda arı sayısının artması, flora kaynaklarının bol
oluşu, uçma deliğinin küçük oluşu, normal havalandırma olmayışı,
kovan iç hacminin dar oluşu, zamanında ballık verilmemeyişi, arının
ırkı başlıca oğul verme sebeblerindendir.
4-
Oğuldan vazgeçirme yolları :
Ana arı yüzüklerini imha etmek, kovanda yem bulundurmak, kovan
havalandırma deliğini arı
sayısına göre ayarlama, zamanında ballık verme, kovanı normal
şekilde sıcak havalarda gölgelendirme, oğul verici arıları bölme,
suni oğul alma, oğul verecek arıdan (kovandan) yavrulu, yumurtalı
çerçeve alıp zayıf kovanlara vermek gibi işlemler arıyı oğul
vermeden vaz geçirme yollarıdır.
5-
Oğulların bakımı :
Oğul yeni kovana
verildikten sonra hemen mum ifraz etmek içinde salkım teşkil ederler
ve kovanın iç sıcaklığı bu sırada 35 C nin üzerine çıkar.
Bu durumda çerçeveye bağlanan bazı temel suni petekler kesilip
düşebilir. İlk bir hafta 10 gün kontrol edilerek kopan peteklerin
yerine yenisi verilmelidir. Bu kesilmeleri ve kopmaları önlemek için
çerçevelere petek teli takmak ve petekleri çerçeveye iyice
yapıştırmak gerekir. Ayrıca dikkat edilecek bir hususta çerçeveleri
birbirine tam yanaştırmalıyız, arada boşluk kalırsa buralara ara
petek yaparak çerçevelerin kontrolü güçleşir. Düzenli petek imal
edemezler, çerçeveleri normal düzende yapılması ve yerleştirilmesi
çok önemlidir. Bilhassa birinci oğullara geçen yıldan kabartılmış
2-3 çerçeve verilirse ana hemen yumurtlamaya başlar ve normal düzene
geçer. Birde oğul yeni kovana dökülünce havaların soğuk ve yağışlı
gittiği günlerde ilk bir hafta şuruplamada büyük yararlar vardır.
Bazen birinci oğulların anaları çok ihtiyar olur bunları yenilemek
gerekir. Eğer yeni yeni kovana silkerken oğulun anası zayi edilmişse
hemen günlük yumurta veya elimizde varsa ana arı memesi
verilmelidir. İkinci ve son oğullarda birden fazla ana arı olduğu
için işçi arılar hepsini öldürüyorlar veya ana çiftleşmede ölüyor
kayıp oluyor. Böyle öksüz kovanlara derhal ana memesi yahutta günlük
yumurtalı bir çerçeve verilir. Arıcı oğulun anasız olduğunu fark
edemezse oğul kovanı terk eder, dağılır gider veya başka bir kovana
aniden baskın yaparak sığınırlar. Son oğullardan ve sonbahar kovan
terk etmeleri çokça görülür. Mum güvesi, açlık ve herhangi bir
hastalıkta kovanı terk etmeye sebeb olabilir.
Birinci oğula petek imalinde,ikinci ve son oğullar 10-20 gün sonra
yumurtlamamışlarsa o kovanda ana bulunmadığına hükmedilir. Gerekli
muayene yapıldıktan sonra herhangi bir ana verme metodu uygulanır.
Oğulların oğul vermeleri yukarıda bahsedilen oğuldan vazgeçirtme
usulleri ile önlenir.
6-
Oğul veren kovanların bakımı
:
Oğul veren
kovanların ikinci oğuldan sonra verecekleri oğullardan
vazgeçirttirirler. Eğer son oğulu da vermişse anaları geçirdikten
sonra kovana tekrar verilir. Oğul veren kovanların mevcudu azalır,
zayıflar ve o yıl bal yapmazlar, muayenesi yapılır, yine oğul
verecekse ana yüksükleri bozulur. Ana genç olacağından yumurtlası
kontrol edilir. Fazlaca erkek arı gözü bulunan ve çok kararmış
dalaklar sonbaharda alınmak üzere kenara alınır. Genellikle petekler
eskimiş ise kendisi yapacak güçte ise yeni petek verilmez,
yapamayacaksa kabartılmış işci arı gözlü petek verilir. Sonbaharda
kararmış eski petekler alınır,balı yoksa bal takviye edilir. Bölme
tahtası kullanılır. Varroa’ya karşı sonbahar ilaçlaması yapılır,
uçma deliği daraltılır. Böylece arı kışa hazır duruma getirilmiş
olur.
|